۴ تمرین فن بیان | جلوگیری از تپق زدن هنگام صحبت
تصور کن وسط یک جمله مهم هستی؛
همهچیز خوب پیش میرود، صدا آماده است، نگاهها سمت توست، اما ناگهان زبانت گیر میکند.
یک کلمه نصفه میماند، جمله میشکند و همان چند ثانیه کافی است تا تمرکزت به هم بریزد.
نه چون موضوع را بلد نیستی، نه چون آمادگی نداری؛ فقط چون دهان و ذهن همزمان جلو نرفتهاند.
حالا تصویر را عوض کن.
همان موقعیت، همان جمله، اما اینبار کلمهها بدون لغزش کنار هم مینشینند.
نه عجله داری، نه زبانت میلغزد، نه نیاز داری جمله را دوباره جمعوجور کنی.
تفاوت این دو تصویر در شانس یا استعداد نیست؛ تفاوت در تمرین فن بیان درست است.
بیشتر آدمها فکر میکنند تپق زدن یعنی ضعف در صحبت کردن.
در حالی که تپق اغلب نتیجه ناهماهنگی بین نفس، عضلات گفتار و پردازش ذهنی است.
اگر این سه با هم تنظیم نشوند، حتی آمادهترین آدمها هم وسط جمله گیر میکنند.
این مقاله برای همین نوشته شده است.
نه برای اینکه بگوید تپق نزن، بلکه برای اینکه نشان بدهد چطور سیستم تولید گفتار را دوباره تنظیم کنی.
تمرینهایی که در ادامه میخوانی ساده نیستند، اما دقیقاند؛
و اگر درست اجرا شوند، تپق از یک عادت آزاردهنده تبدیل میشود به یک خطای نادر.
اگر تا اینجا آمدهای، احتمالاً خودت هم میدانی مشکل فقط دانستن نیست.
وقت آن است که بهجای جنگیدن با تپق، ریشهاش را تمرین کنی.
هدیه برنامه فن بیان📢
دانلود رایگان به جای پرداخت ۵۰۰ هزار تومان!
تمرین “تکنفس، تکجمله“
بخش زیادی از تپق نه به زبان مربوط است و نه به کمبود تمرین ذهنی، بلکه به این برمیگردد که جمله با نفس هماهنگ نیست. وقتی وسط جمله نفس کم میآوری، مغز برای نجات وضعیت سرعت را بالا میبرد و همانجا تپق اتفاق میافتد. مثال اجرایی این تمرین ساده است: یک جمله نسبتاً بلند را تصور کن که معمولاً وسطش گیر میکنی؛ حالا اگر بدانی باید آن جمله را دقیقاً در یک بازدم آرام تمام کنی، ناخودآگاه ساختار جمله و سرعت گفتارت اصلاح میشود. این تمرین فن بیان به مغز یاد میدهد اول ظرفیت نفس را تنظیم کند و بعد سراغ جملهسازی برود.
این تمرین در بسیاری از مکاتب آموزش سخنوری توصیه شده چون رابطه مستقیم بین تنفس و روانی گفتار را بازسازی میکند. سخنرانان حرفهای یاد میگیرند جمله را «در نفس جا بدهند»، نه اینکه وسط مسیر آن را وصلهپینه کنند. اجرای درست این تمرین، تپقهای ناگهانی را بهطور محسوسی کاهش میدهد.
برنامه عملی
- یک جمله متوسط و کامل انتخاب کن
- قبل از گفتن جمله یک نفس آرام بکش
- تصمیم بگیر جمله را در همان بازدم تمام کنی
- شروع به گفتن جمله با سرعت کنترلشده کن
- اجازه نده جمله نصفه رها شود
- اگر نفس کم آوردی جمله را کوتاهتر کن
- تمرین را با جملههای مختلف تکرار کن
- به هماهنگی نفس و جمله توجه کن
تمرین آینه لب و فک
خیلی از تپقها از جایی میآیند که کمتر دیده میشود: لب و فک. وقتی این عضلات یا بیشازحد منقبضاند یا تنبل حرکت میکنند، تلفظ دچار لغزش میشود. تمرین آینه لب و فک به تو اجازه میدهد خطا را ببینی، نه حدس بزنی. مثال اجرایی واضح است: جلوی آینه کلمهای را که همیشه در آن گیر میکنی میگویی و ناگهان میبینی لبها تقریباً حرکت نمیکنند یا فک بهاندازه کافی باز نمیشود. همین آگاهی، نیمی از مسیر اصلاح است.
در آموزشهای حرفهای صدا و بیان، دیدن حرکت دهان یک ابزار کلیدی است. این تمرین فن بیان کمک میکند تلفظ آگاهانهتر شود و تپقهایی که ناشی از تنبلی عضلانی هستند، بهتدریج حذف شوند.
برنامه عملی
- جلوی آینه بایست
- دهان و فک را در حالت رها قرار بده
- چند کلمه مشکلدار را انتخاب کن
- کلمات را اغراقشده تلفظ کن
- حرکت لبها را واضح ببین
- باز و بسته شدن فک را کنترل کن
- همان کلمات را در جمله بهکار ببر
- تمرین را چند دقیقه ادامه بده
۵ تمرین و ترفند عملی فن بیان
تمرین وارونهخوانی متن
مغز در خواندن یا گفتن متن آشنا به حالت خودکار میرود و دقیقاً در همین حالت است که تپق زیاد میشود. وارونهخوانی متن مغز را مجبور میکند از این حالت خارج شود و هر کلمه را آگاهانه پردازش کند. مثال اجرایی تمرین این است که یک پاراگراف ساده را برداری و آن را از آخر به اول، کلمهبهکلمه بخوانی. بعد که همان متن را به شکل عادی میخوانی، متوجه میشوی کنترل بیشتری روی زبان داری و لغزشها کمتر شدهاند.
این تمرین فن بیان در آموزش تمرکز گفتاری کاربرد زیادی دارد، چون مغز را از الگوهای تکراری بیرون میکشد. نتیجه مستقیم آن کاهش تپقهای عادتی است؛ همان تپقهایی که همیشه در یک جای خاص تکرار میشوند.
برنامه عملی
- یک متن کوتاه انتخاب کن
- خواندن را از آخرین کلمه شروع کن
- کلمهها را یکییکی به عقب بخوان
- عجله نکن و هر کلمه را کامل بگو
- تا ابتدای متن ادامه بده
- حالا متن را بهصورت عادی بخوان
- تفاوت روانی گفتار را حس کن
- تمرین را روزانه تکرار کن
تمرین نردبان هجا
بسیاری از تپقها دقیقاً در محل اتصال هجاها اتفاق میافتند، نه در خود کلمه. تمرین نردبان هجا این نقطه خطر را هدف میگیرد. مثال اجرایی روشن است: یک کلمه سخت را انتخاب میکنی، ابتدا هر هجا را جدا میگویی، بعد دو هجا را به هم وصل میکنی و در نهایت کل کلمه را در جمله به کار میبری. این روند مثل بالا رفتن از نردبان است؛ پلهپله و با کنترل.
مثال:
کلمه: استراتژیک
اجرا به روش نردبان هجا:
اِس – ترا – تژیک
اِسترا – تژیک
استراتژیک
این تمرین فن بیان بهجای فرار از کلمات سخت، آنها را قابل مدیریت میکند. نتیجه آن افزایش اعتمادبهنفس گفتاری و حذف ترس از بعضی واژههاست؛ ترسی که خودش عامل تپقهای مکرر است.
برنامه عملی
- یک کلمه مشکلدار انتخاب کن
- کلمه را به هجاها تقسیم کن
- هر هجا را جداگانه بگو
- دو هجا را به هم وصل کن
- کل کلمه را کامل تلفظ کن
- کلمه را در یک جمله استفاده کن
- تمرین را با کلمات دیگر تکرار کن
- پیشرفت روانی تلفظ را بررسی کن
- این تمرین را در روز با بیست کلمه سخت انجام دهید
برنامه هفتگی تمرین تپق نزدن:
روز اول: تمرکز فقط روی تمرین تک نفس تک جمله باشد.
چند جمله متوسط انتخاب کن و تلاش کن هر جمله را در یک بازدم آرام تمام کنی.
هدف این روز هماهنگی نفس و جمله است، نه سرعت یا زیبایی بیان.
روز دوم: تمرین آینه لب و فک را انجام بده.
جلوی آینه کلمات تپق زا را انتخاب کن و روی حرکت واضح لب ها و باز شدن فک تمرکز کن.
عجله نکن و اغراق در حرکت دهان را مجاز بدان.
روز سوم: تمرین وارونه خوانی متن را اجرا کن.
یک متن کوتاه انتخاب کن و آن را از آخر به اول، کلمه به کلمه بخوان.
بعد همان متن را عادی بخوان و تفاوت کنترل گفتار را بررسی کن.
روز چهارم: تمرین نردبان هجا را انجام بده.
چند کلمه سخت انتخاب کن و آن ها را هجا به هجا و بعد کامل تلفظ کن.
حتما کلمه را در یک جمله کامل هم به کار ببر.
روز پنجم: ترکیب تمرین ها را شروع کن.
یک متن کوتاه انتخاب کن و همزمان به نفس، حرکت لب و اتصال هجاها توجه داشته باش.
اگر تپق آمد، توقف نکن و فقط ادامه بده.
روز ششم: تمرین ها را وارد گفتار نیمه بداهه کن.
درباره یک موضوع ساده صحبت کن و مراقب باش جمله ها با نفس هماهنگ باشند.
تمرکز این روز روی انتقال تمرین به گفتار واقعی است.
روز هفتم: ارزیابی و تثبیت
به گفتار روزمره ات دقت کن و ببین تپق ها در کدام موقعیت ها کمتر شده اند.
تمرین هایی که بیشترین اثر را داشته اند مشخص کن و آن ها را برای هفته بعد نگه دار.
فراموش نکن که تپق دشمن تو نیست.
علامت این است که گفتار نیاز به تمرین دارد. از همین هفته شروع کن.
نه برای بی نقص شدن، برای روان تر حرف زدن.
قدم دوم چیست؟
اگر این آموزش برایتان مفید بوده، همین حالا میتوانید بهجای ۱۲ میلیون تومان، فقط با ۱,۶۸۰,۰۰۰ تومان در دوره جامع و نامحدود هک رشد سخنوری ثبت نام کنید 👇
آموزش های مرتبط
چگونه با ۵ تکنیک مخاطب را جذب کنیم؟ | قدرت متقاعدسازی در سخنرانی
۴ تمرین مؤثر برای واژگان قویتر | چگونه دایره لغات خود را ۲ برابر کنیم؟
خبرنامه | صفحه تکی نوشته
سینا آذرنیا
مدیر و موسس مدرسه فن بیان تاوا
درباره نویسنده
- بنیانگذار مدرسه فن بیان تاوا
- آموزش بیش از 1000 نفر در زمینه مهارتهای ارتباطی
- نفر سوم مسابقات سخنرانی کشور در سال 1400
تا کنون تجربه سخنرانی در بسیاری از فضاهای علمی و دانشگاهی را داشته و به همین دلیل محتوای او صرفا کپی شده از کتابها و مقالات مختلف نیست. به عبارت بهتر او در زمینه ارتباطات مطالعه، پژوهش و تجربه میکند و در آخر بهترین نکات را در دورهها به شرکتکنندگان ارائه میکند.
دیدگاهتان را بنویسید