خلاصه کامل کتاب ۴۸ قانون قدرت + PDF | راهنمای سریع نفوذ و قدرت
در طول تاریخ، کسانی که بر قوانین نانوشتهی قدرت مسلط بودهاند، نهتنها بر سیاست و جنگ، بلکه بر ذهن و قلب مردم هم فرمان راندهاند. ناپلئون بناپارت با حرکات نمایشی و جملات کوتاه کاریزماتیک، ارتشی خسته را به میدان جنگ بازمیگرداند. الیزابت اول با زبان بدن مقتدر و سکوتهای حسابشدهاش، در ذهن مردم انگلستان تصویر «ملکهای شکستناپذیر» ساخت. وینستون چرچیل، با چند جمله قاطع و کوتاه، ملتی در آستانهی سقوط را به مقاومت امیدوار کرد.
رابرت گرین در کتاب ۴۸ قانون قدرت این تجربههای تاریخی را جمعآوری کرده و تبدیل به قوانینی کرده است که امروز هم همانقدر کاربرد دارند. به همین دلیل، این کتاب سالهاست در صدر فهرست پرفروشترینهای نیویورک تایمز باقی مانده و به «انجیل استراتژیستها» معروف شده است. اگر میخواهید یاد بگیرید چطور در سخنرانی، مذاکره یا هر موقعیت اجتماعی دیگر، حضوری قدرتمند داشته باشید، باید این قوانین را بشناسید. در این مقاله، ۱۵ اصل کلیدی از این کتاب را مرور میکنیم که بهطور خاص برای سخنرانان انتخاب شدهاند. تا انتها همراه باشید، چون همین قوانین میتوانند نقطهی عطفی در شیوهی بیان و نفوذ شما باشند.
هدیه برنامه فن بیان📢
دانلود رایگان به جای پرداخت ۵۰۰ هزار تومان!
۱. کمتر از آنچه لازم است سخن بگویید
یکی از اصول طلایی قدرت در کتاب گرین این است: «هرچه بیشتر حرف بزنید، بیشتر احتمال دارد چیزی بگویید که از قدرت شما بکاهد.» سخنرانانی که در توضیح زیادهروی میکنند، اغلب بخشی از اثرگذاری خود را از دست میدهند. سکوت یا جملات کوتاه و حسابشده، تصویری قدرتمندتر و مطمئنتر ایجاد میکند.
برای سخنران، این اصل یعنی پرهیز از حاشیهگویی و تمرکز روی پیام اصلی. مخاطب باید احساس کند که هر کلمه شما ارزشمند است، نه اینکه در دریایی از جملات تکراری غرق شود. گاهی یک جملهی قاطع و کوتاه، بیشتر از ده دقیقه توضیح، در ذهن باقی میماند.
برنامه عملی:
- گام اول: برای هر بخش سخنرانی، یک پیام کلیدی کوتاه طراحی کنید.
- گام دوم: متن خود را بازنویسی کنید و جملات اضافی را حذف کنید.
- گام سوم: تمرین کنید هر ایده را در حداکثر ۳۰ ثانیه بگویید.
- گام چهارم: بعد از تمرین، به ضبط خود گوش دهید و بخشهای زائد را خط بزنید.
- گام پنجم: در اجراهای واقعی، مکثها را جایگزین جملات اضافی کنید.
۲. همیشه بیش از آنچه هستید، به نظر برسید
گرین میگوید: «قدرت اغلب در ظاهر نهفته است.» مخاطب بر اساس ظاهر، لحن و رفتار شما قضاوت میکند، حتی پیش از اینکه محتوای کلام را بشنود. یک سخنران باید تصویر فردی حرفهای، آماده و بااقتدار را ارائه کند، حتی اگر درونی مضطرب باشد.
این اصل به معنای فریب نیست؛ بلکه یعنی باید بهترین نسخهی خود را به نمایش بگذارید. وقتی روی صحنه میروید، مخاطب قرار است «نمایش» شما را ببیند. لباس مرتب، زبان بدن مطمئن و صدایی قاطع باعث میشود مخاطب پیام شما را جدیتر بگیرد.
برنامه عملی:
- گام اول: قبل از سخنرانی لباس مناسب و هماهنگ با فضای جلسه انتخاب کنید.
- گام دوم: در آینه تمرین کنید که حالت ایستادن شما اعتمادبهنفس را منتقل کند.
- گام سوم: یک جمله آغازین قاطع طراحی کنید و چند بار تکرار کنید.
- گام چهارم: حتی اگر مضطرب هستید، آهسته و مطمئن راه بروید و بایستید.
- گام پنجم: بعد از سخنرانی بازخورد بگیرید تا بفهمید مخاطب شما را چگونه دیده است.
۳. با اعتمادبهنفس مطلق ظاهر شوید
یکی از مهمترین قوانین گرین این است که «شک و تردید را هرگز نشان ندهید.» اگر سخنران در کلام یا زبان بدنش دودلی داشته باشد، مخاطب ناخودآگاه او را نادیده میگیرد. اعتمادبهنفس ظاهری حتی اگر کامل واقعی نباشد، باعث میشود مخاطب به شما گوش دهد.
اعتمادبهنفس در سخنرانی، بیشتر از دانش خام اثرگذار است. شما ممکن است تمام اطلاعات را داشته باشید، اما اگر با صدای لرزان و حالت مردد بیان کنید، مخاطب به شما اعتماد نخواهد کرد. برعکس، سخنرانانی که با قطعیت و اطمینان کلمات را ادا میکنند، حتی اگر نکات سادهای بگویند، قدرت بیشتری منتقل میکنند.
برنامه عملی:
- گام اول: قبل از اجرا، ۵ بار نفس عمیق بکشید و آرام شوید.
- گام دوم: اولین جمله را محکم و بلند بیان کنید.
- گام سوم: از کلمات قطعی مثل «قطعاً»، «بدون شک» استفاده کنید.
- گام چهارم: ارتباط چشمی با ۳ نفر از حضار را حفظ کنید.
- گام پنجم: بعد از تمرین، ویدئوی خود را ببینید و حالتهای مردد را حذف کنید.
۴. تمرکز بر روی تصویر و اعتبار عمومی خود داشته باشید
رابرت گرین میگوید: «شهرت شما سرمایهای است که نباید اجازه دهید خدشهدار شود.» برای یک سخنران، شهرت به معنای تصویر ذهنی مخاطبان است؛ اینکه شما را فردی مطمئن، متخصص یا الهامبخش بدانند. این تصویر میتواند حتی قبل از شروع سخنرانی، نظر مخاطب را نسبت به شما شکل دهد.
اگر یک سخنران اعتبار خود را در جمعهای مختلف حفظ کند، به تدریج تبدیل به مرجع میشود. اعتبار عمومی باعث میشود حتی قبل از اینکه کلامتان شروع شود، حضار برای شنیدن آماده باشند. هر لغزش کوچک در ظاهر یا بیان، میتواند بخشی از این سرمایه را تضعیف کند.
برنامه عملی:
- گام اول: پروفایل حرفهای خود (رزومه، شبکههای اجتماعی) را بهروز نگه دارید.
- گام دوم: همیشه آماده باشید تا یک معرفی کوتاه و جذاب از خود ارائه کنید.
- گام سوم: در سخنرانیها از منابع معتبر و مثالهای واقعی استفاده کنید.
- گام چهارم: از صحبتهای غیرحرفهای یا جنجالی غیرضروری بپرهیزید.
- گام پنجم: بازخورد بگیرید و مراقب باشید تصویر عمومیتان همواره تقویت شود.
۵. با نمایشها و اجراهای نمایشی توجه را جلب کنید
گرین تأکید میکند که مردم بیشتر از کلمات، به «نمایش» واکنش نشان میدهند. سخنرانی اگر صرفاً به بیان خشک محدود شود، ذهن مخاطب را درگیر نمیکند. اما وقتی با ژستهای بدنی، تغییر لحن، حرکت روی صحنه یا حتی استفاده از وسایل نمایشی همراه باشد، پیام ماندگارتر میشود.
سخنرانی در اصل نوعی «اجرا» است. درست مثل بازیگری که باید توجه تماشاگران را بگیرد، سخنران هم باید لحظات پرقدرتی بسازد. نمایشها میتوانند ساده باشند: بالا بردن دست برای تأکید، تغییر ناگهانی لحن، یا حتی یک مکث طولانی. همین عناصر کوچک میتوانند مخاطب را درگیر کنند.
برنامه عملی:
- گام اول: بخشهای کلیدی سخنرانی را مشخص کنید.
- گام دوم: برای هر بخش یک حرکت یا تغییر لحن طراحی کنید.
- گام سوم: جلوی آینه تمرین کنید تا این حرکات طبیعی به نظر برسند.
- گام چهارم: سخنرانی را ضبط کنید و ببینید کجا نیاز به نمایش بیشتر دارد.
- گام پنجم: در اجرا، از این حرکات فقط در لحظات کلیدی استفاده کنید تا تأثیرگذار باشند.
پیشنهاد لحظهای! ⏰
فقط تا زمانی که این صفحه باز است، فرصت دارید بهجای ۲ میلیون تومان، فقط با ۱۹۰ تومان در دوره جامع و نامحدود کلام بُرنده ثبت نام کنید 👇
۵ راز بیان واضح و تاثیرگذار
۶. دیگران را به خود وابسته کنید
رابرت گرین میگوید: «هرچه دیگران بیشتر به شما وابسته باشند، قدرت بیشتری خواهید داشت.» برای یک سخنران، این اصل یعنی محتوای شما باید به شکلی طراحی شود که مخاطب احساس کند بدون شما نمیتواند آن دانش یا الهام را پیدا کند. اگر مطالب شما تکراری یا عمومی باشد، بهراحتی جایگزین میشوید. اما اگر حرفتان منحصربهفرد و خاص باشد، مخاطب همیشه منتظر شنیدن بیشتر از شماست.
ایجاد این وابستگی مثبت باعث میشود اعتبار و جایگاه شما بهعنوان مرجع تقویت شود. سخنرانانی که به حضار «ابزارهای کاربردی» یا «دیدگاههای کمیاب» میدهند، به تدریج در ذهن مخاطب جایگاه منبع اصلی پیدا میکنند.
برنامه عملی:
- گام اول: موضوعی انتخاب کنید که کمتر درباره آن سخنرانی شده است.
- گام دوم: محتوای اختصاصی و تجربه شخصی خود را در آن بگنجانید.
- گام سوم: ابزار، تمرین یا مدل خاصی معرفی کنید که فقط از شما یاد گرفته شود.
- گام چهارم: در پایان سخنرانی، راهی برای ادامه ارتباط (کتاب، دوره یا پیج) پیشنهاد دهید.
- گام پنجم: مطمئن شوید حضار بعد از شما احساس نیاز به بازگشت دارند.
۷. با کلمات، احساسات را هدف بگیرید، نه منطق خشک
گرین تأکید میکند: «مردم با احساسات تصمیم میگیرند و بعد با منطق آن را توجیه میکنند.» سخنرانیهای خشک و پر از آمار، بهسختی در ذهن میمانند. در مقابل، وقتی شما کلمات را طوری انتخاب میکنید که هیجان، امید یا ترس ایجاد کنند، مخاطب عمیقاً تحت تأثیر قرار میگیرد.
سخنرانانی که میتوانند احساسات مخاطب را لمس کنند، قدرتی فراتر از صرفاً «اطلاعرسانی» پیدا میکنند. این همان چیزی است که چرچیل، لوتر کینگ و بسیاری دیگر از رهبران در سخنرانیهای تاریخی خود استفاده کردند.
برنامه عملی:
- گام اول: پیام خود را بنویسید و بخشهای احساسی آن را مشخص کنید.
- گام دوم: کلمات احساسی جایگزین واژههای خنثی کنید.
- گام سوم: لحن خود را متناسب با احساس انتخابی تنظیم کنید (محکم، ملایم، الهامبخش).
- گام چهارم: تمرین کنید بخشی از متن را فقط با تأکید بر احساس اجرا کنید.
- گام پنجم: بازخورد بگیرید و ببینید کدام بخش بیشترین واکنش را برانگیخته است.
۸. هرگز بیش از حد در دسترس نباشید
رابرت گرین میگوید: «ارزش هر چیزی بستگی به کمیابی آن دارد.» اگر همیشه در دسترس باشید و هر زمان بتوانند شما را ببینند یا بشنوند، حضور شما عادی و پیشبینیپذیر میشود. برای یک سخنران، این اصل یعنی باید مدیریت کنید که کجا و چقدر ظاهر شوید.
وقتی حضور شما «ویژه» و «انتخابشده» باشد، مخاطب آن را ارزشمندتر تلقی میکند. این به معنای کمکاری نیست، بلکه یعنی هر بار حضور شما باید حس خاص بودن داشته باشد.
برنامه عملی:
- گام اول: برنامه سخنرانی یا جلسات خود را بهطور محدود اما باکیفیت انتخاب کنید.
- گام دوم: محتوای رایگان و عمومی را کنترل کنید و هر بار ارزش ویژهای اضافه کنید.
- گام سوم: گاهی سکوت یا غیبت هدفمند داشته باشید تا حضور بعدیتان پررنگتر شود.
- گام چهارم: از تکرار بیش از حد یک موضوع خودداری کنید.
- گام پنجم: تمرین کنید هر بار حضورتان با یک نکته یا داستان جدید همراه باشد.
۹. برای جلب احترام، کمی فاصله و رمزآلودگی ایجاد کنید
قدرت همیشه با کمی رمزآلودگی همراه است. اگر همهچیز در مورد شما برای مخاطب روشن و ساده باشد، بهزودی جذابیت خود را از دست میدهید. گرین میگوید: «ابهام کنترلشده، توجه را زنده نگه میدارد.» سخنرانانی که همهی کارتهای خود را رو نمیکنند، کنجکاوی ایجاد میکنند و مخاطب را برای حضور بعدی مشتاق میسازند.
این اصل به معنای پنهانکاری نیست؛ بلکه یعنی همیشه چیزی تازه برای ارائه داشته باشید و همهی پاسخها را یکجا نگویید. کمی ابهام، محرک پیگیری و یادگیری بیشتر میشود.
برنامه عملی:
- گام اول: در پایان سخنرانی، بخشی از موضوع را به جلسه بعدی موکول کنید.
- گام دوم: هنگام روایت داستان، همه جزئیات را یکباره فاش نکنید.
- گام سوم: سوالات باز مطرح کنید که ذهن مخاطب را درگیر کند.
- گام چهارم: از جملات معمایی یا نیمهتمام استفاده کنید.
- گام پنجم: محتوای ویژهای برای کسانی که ادامه مسیر با شما میآیند آماده کنید.
۱۰. زمانبندی را بهدرستی انتخاب کنید
رابرت گرین تأکید میکند: «قدرت واقعی در دانستن زمان مناسب برای عمل است.» در سخنرانی هم همین اصل حیاتی است. گاهی همان جملهای که میتواند اثرگذار باشد، اگر در لحظهی اشتباه گفته شود، بیاثر یا حتی زیانآور خواهد بود. زمانبندی درست، تفاوت یک سخنرانی الهامبخش و یک سخنرانی فراموششده است.
این اصل به شما یادآوری میکند که باید نهتنها بر محتوای کلام، بلکه بر لحظه و شرایط محیط هم مسلط باشید. بهترین سخنرانها کسانی هستند که میدانند چه زمانی باید حرف بزنند، چه زمانی باید سکوت کنند و چه زمانی باید پیام اصلی را رها کنند.
برنامه عملی:
- گام اول: متن خود را بازبینی کنید و نقاط اوج را مشخص کنید.
- گام دوم: تمرین کنید مکثهای کوتاه قبل از جملات مهم بگذارید.
- گام سوم: پیام اصلی خود را در میانه یا پایان سخنرانی بگویید، نه در شروع پراکنده.
- گام چهارم: شرایط حضار را در نظر بگیرید؛ خستگی یا هیجان جمع روی زمانبندی اثر میگذارد.
- گام پنجم: با ضبط ویدئو تمرین کنید و بررسی کنید جملات کلیدی دقیقاً در لحظه مناسب گفته شدهاند یا نه.
۱۱. با «حرکتهای بزرگ» ذهن مخاطب را تسخیر کنید
گرین توضیح میدهد که مردم به وقایع غیرعادی و پرقدرت واکنش بیشتری نشان میدهند تا به جزئیات روزمره. در سخنرانی، این اصل یعنی باید لحظاتی خلق کنید که در ذهن مخاطب حک شود: یک حرکت بدنی خاص، یک جملهی کوبنده یا حتی یک سکوت طولانی. این لحظات مثل امضای شخصی شما میشوند.
سخنرانان بزرگ مثل استیو جابز همیشه یک «لحظه طلایی» داشتند. جابز وقتی آیفون را معرفی کرد، فقط محصول را توضیح نداد؛ با یک نمایش ساده و بزرگ، تجربهای فراموشنشدنی ساخت.
برنامه عملی:
- گام اول: یک لحظه اوج برای سخنرانیتان طراحی کنید.
- گام دوم: تصمیم بگیرید این لحظه با کلمه، حرکت یا نمایش باشد.
- گام سوم: چند بار تمرین کنید تا اجرای آن طبیعی شود.
- گام چهارم: مطمئن شوید این لحظه با پیام اصلی هماهنگ است.
- گام پنجم: بازخورد بگیرید و بررسی کنید آیا مخاطب آن را به خاطر میسپارد.
۱۲. روی امیدها و آرزوهای مخاطب تکیه کنید
گرین میگوید: «مردم بیشتر به آنچه آرزو دارند گوش میدهند تا به آنچه از آن میترسند.» اگرچه ترس ابزار قدرتمندی است، اما امید الهامبخشتر و ماندگارتر است. برای سخنران، این اصل یعنی پیام باید به مخاطب نشان دهد که آیندهای بهتر در انتظار اوست.
سخنرانیهای ماندگار تاریخ از لوتر کینگ با «رویایی دارم» تا باراک اوباما با «Yes We Can»—همه به امید و آرزو تکیه کردند. این پیامها قلب مخاطب را روشن میکنند.
برنامه عملی:
- گام اول: آرزوها و خواستههای اصلی مخاطب خود را بشناسید.
- گام دوم: پیام خود را طوری بازنویسی کنید که راهی برای رسیدن به آنها نشان دهد.
- گام سوم: جملات امیدوارکننده و مثبت جایگزین هشدارهای منفی کنید.
- گام چهارم: یک تصویر روشن از آینده مطلوب ترسیم کنید.
- گام پنجم: تمرین کنید این تصویر را با هیجان و باور بیان کنید.
۱۳. با ایجاد تضاد پیام خود را پرقدرتتر کنید
گرین تأکید دارد که تضادها توجه را جلب میکنند: ضعیف در برابر قوی، تاریکی در برابر نور، شکست در برابر پیروزی. سخنرانی که در آن تضاد بهخوبی نمایش داده میشود، ذهن مخاطب را درگیر میکند و انتخاب شما را پررنگتر میسازد.
این تضاد میتواند در قالب داستان یا مثال هم بیاید. برای نمونه، سخنران میتواند شرایط بد گذشته را با فرصتهای امروز مقایسه کند تا ارزش حال حاضر بیشتر درک شود.
برنامه عملی:
- گام اول: یک پیام اصلی انتخاب کنید.
- گام دوم: نمونهای متضاد با آن پیدا کنید (مثلاً ناامیدی در برابر امید).
- گام سوم: هر دو را در کنار هم به مخاطب نشان دهید.
- گام چهارم: مزیت گزینه درست را برجسته کنید.
- گام پنجم: تمرین کنید تضاد را در قالب مثال یا داستان کوتاه بیان کنید.
۱۴. تمرکز جمع را روی یک پیام اصلی نگه دارید
یکی از اشتباهات رایج سخنرانان، پخش کردن تمرکز مخاطب میان چند ایده است. رابرت گرین یادآوری میکند که قدرت واقعی در تمرکز است. اگر یک پیام کلیدی داشته باشید و بارها به آن برگردید، مخاطب همان را به خاطر میسپارد.
به همین دلیل است که شعارهای بزرگ تاریخی همیشه کوتاه و واحد بودهاند. تمرکز، پیام را مانند یک تیر مستقیم به قلب مخاطب میرساند.
برنامه عملی:
- گام اول: پیام کلیدی خود را در یک جمله کوتاه بنویسید.
- گام دوم: این جمله را چند بار در طول سخنرانی تکرار کنید.
- گام سوم: داستانها و مثالهایتان را حول همین پیام بچینید.
- گام چهارم: در پایان دوباره همان پیام را پررنگ کنید.
- گام پنجم: بعد از سخنرانی بپرسید مخاطب چه چیزی بیشتر به یادش مانده.
۱۵. آرامش بیرونی همیشه قدرت میآورد
گرین میگوید: «کسی که بر احساساتش مسلط است، بر دیگران هم مسلط میشود.» سخنرانی ممکن است پر از لحظات پیشبینینشده باشد: سوال سخت، اختلال فنی، یا حتی مخالفت حضار. در این شرایط، کسی که آرام و مطمئن میماند، تصویر قدرتمندتری در ذهن جمع میسازد.
آرامش به معنای بیاحساسی نیست؛ بلکه یعنی شما اجازه نمیدهید استرس یا خشم ظاهر بیرونیتان را تغییر دهد. مخاطب وقتی شما را آرام میبیند، ناخودآگاه شما را رهبر موقعیت میداند.
برنامه عملی:
- گام اول: تمرین تنفس عمیق قبل و حین سخنرانی داشته باشید.
- گام دوم: اگر اشتباهی پیش آمد، بدون عجله جمله بعدی را شروع کنید.
- گام سوم: با لبخند و زبان بدن مطمئن، فضا را در کنترل نگه دارید.
- گام چهارم: برای سوالات سخت، چند ثانیه سکوت کنید و سپس پاسخ دهید.
- گام پنجم: بعد از هر اجرا، بررسی کنید در چه لحظاتی آرامش خود را بهتر حفظ کردید.
کتاب ۴۸ قانون قدرت رابرت گرین به ما یادآوری میکند که نفوذ و تأثیرگذاری فقط به محتوای سخنان ما مربوط نمیشود، بلکه به نحوهی حضور، زبان بدن، زمانبندی و حتی سکوتهای ما گره خورده است. در این مقاله، ۱۵ اصل کلیدی را مرور کردیم که میتوانند یک سخنران عادی را به شخصیتی کاریزماتیک و اثرگذار تبدیل کنند.
یاد گرفتیم که کوتاه و حسابشده حرف زدن (قانون ۱) اغلب بیشتر از پرگویی اثر دارد. فهمیدیم که باید همیشه فراتر از ظاهرمان به نظر برسیم (قانون ۲) و اعتمادبهنفس مطلق در کلام و زبان بدن نشان دهیم (قانون ۳). تأکید کردیم بر اهمیت شهرت و تصویر عمومی (قانون ۴) و قدرت نمایشهای نمایشی در صحنه (قانون ۵). سپس به اصولی مثل وابسته کردن مخاطب به خود، نشانهرفتن احساسات به جای منطق خشک، مدیریت حضور و رمزآلودگی و انتخاب زمانبندی درست برای پیام پرداختیم. در نهایت هم دیدیم که حرکتهای بزرگ، امیدبخشی، تضاد، تمرکز بر یک پیام اصلی و حفظ آرامش، هرکدام ابزاری هستند که کلام شما را ماندگار میکنند.
این قوانین فقط تئوری نیستند؛ هرکدام در تاریخ، بارها آزمایش شدهاند و سرنوشت ملتها، جنگها و حتی جنبشها را تغییر دادهاند. اکنون نوبت شماست که آنها را به میدان عمل بیاورید. پیشنهاد میکنم همین امروز یکی از این اصول را انتخاب کنید و در سخنرانی یا حتی گفتگوی روزمرهی خود بهکار ببرید. وقتی اثر آن را ببینید، انگیزه پیدا میکنید که باقی قوانین را هم تمرین کنید.
قدرت در کلمات شماست؛ کافی است آن را بهدرستی هدایت کنید.
آموزش های مرتبط

چگونه با ۵ تکنیک مخاطب را جذب کنیم؟ | قدرت متقاعدسازی در سخنرانی

۴ تمرین مؤثر برای واژگان قویتر | چگونه دایره لغات خود را ۲ برابر کنیم؟

دوره کلام بُرنده
خبرنامه | صفحه تکی نوشته
سینا آذرنیا
مدیر و موسس مدرسه فن بیان تاوا
درباره نویسنده
- بنیانگذار مدرسه فن بیان تاوا
- آموزش بیش از 1000 نفر در زمینه مهارتهای ارتباطی
- نفر سوم مسابقات سخنرانی کشور در سال 1400
تا کنون تجربه سخنرانی در بسیاری از فضاهای علمی و دانشگاهی را داشته و به همین دلیل محتوای او صرفا کپی شده از کتابها و مقالات مختلف نیست. به عبارت بهتر او در زمینه ارتباطات مطالعه، پژوهش و تجربه میکند و در آخر بهترین نکات را در دورهها به شرکتکنندگان ارائه میکند.
دیدگاهتان را بنویسید