۶ نکته کلیدی ارتباطات | تحول فن بیان از دیدگاه متخصص استنفورد

چرا هرگز نباید یک سخنرانی را حفظ کنید

یکی از رایج‌ترین توصیه‌ها برای سخنرانی، «حفظ کردن متن» است؛ اما مت آبراهامز آن را بدترین کاری می‌داند که می‌توانید انجام دهید. چرا؟ چون حفظ کردن، بار شناختی شما را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

وقتی متن را کلمه به کلمه حفظ می‌کنید، مغز وارد یک مقایسه‌ی دائمی می‌شود: آنچه برنامه‌ریزی کرده بودید بگویید در برابر آنچه در لحظه می‌گویید. این نظارت مداوم، انرژی ذهنی ارزشمندی را مصرف می‌کند؛ انرژی‌ای که باید صرف ارتباط با مخاطب، زبان بدن و حضور لحظه‌ای شما شود.

جایگزین حفظ کردن، «بی‌برنامگی» نیست؛ بلکه داشتن یک نقشه‌ی راه است. یعنی ساختاری مشخص که مسیر سخنرانی را به شما نشان می‌دهد، اما به شما آزادی می‌دهد کلمات را همان‌جا و در لحظه بسازید. این روش هم طبیعی‌تر است، هم فشار ذهنی بسیار کمتری ایجاد می‌کند.

به همین دلیل است که حفظ کردن تا این حد آسیب‌زا می‌شود: شما برای بیانِ «درست»، فقط یک مسیر تعریف کرده‌اید و مغزتان مجبور است مدام نسخه‌ی حفظ‌شده را با نسخه‌ی واقعی مقایسه کند.

البته این به معنای کنار گذاشتن کامل یادداشت‌ها نیست. آبراهامز یک استثنا قائل می‌شود: اگر بخشی از سخنرانی شامل اعداد، عبارات تخصصی یا جملاتی است که باید دقیقاً درست بیان شوند، آن‌ها را روی یک کارت کوچک بنویسید و مستقیم از روی همان بخوانید. این کار بسیار بهتر و کم‌استرس‌تر از تحمل بار سنگین حفظ‌کردن است.

دلیل واقعی ترس شما از سخنرانی در جمع (ریشه در تکامل دارد)

اگر از صحبت در جمع می‌ترسید، خودتان را سرزنش نکنید. شما ضعیف نیستید؛ این یک واکنش تکاملی است. متخصصان معتقدند این ترس ریشه در اجداد ما دارد که در گروه‌هایی حدوداً ۱۵۰ نفره زندگی می‌کردند. در آن جوامع، جایگاه اجتماعی برای بقا حیاتی بود و به معنای دسترسی به منابعی مانند غذا، سرپناه و فرصت تولید مثل بود.

هر کاری که جایگاه شما را در گروه به خطر می‌انداخت، می‌توانست عواقب مرگباری داشته باشد. سخنرانی در جمع، چه در مقابل یک جمعیت بزرگ و چه در یک جلسه با رئیس‌تان، همین ترس باستانی را فعال می‌کند: ترس از به خطر افتادن جایگاه اجتماعی. درک این ریشه بیولوژیکی می‌تواند به شما کمک کند تا اضطراب خود را کمتر قضاوت کنید و آن را به عنوان یک واکنش طبیعی بپذیرید.

راز «اعتبار کاستکویی» برای یک شروع قدرتمند

بسیاری از افراد ارائه‌های خود را با فهرستی از عناوین و سوابقشان شروع می‌کنند. آبراهامز این رویکرد را به چالش می‌کشد و معتقد است دو نوع اعتبار وجود دارد. نوع اول «اعتبار شغلی و تحصیلی» شماست (چیزی که در رزومه یا پروفایل لینکدین خود می‌نویسید). اما نوع دوم که بسیار قدرتمندتر است، «اعتبار کاستکویی» (Costco credibility) نام دارد.

همانطور که فروشگاه کاستکو برای اثبات ارزش یک محصول، نمونه‌های رایگان ارائه می‌دهد، یک سخنران نیز باید از همان ابتدا به مخاطب خود ارزشی ارائه دهد. به جای صحبت درباره خودتان، ارزشتان را نشان دهید. چطور؟ با پرسیدن یک سوال تأمل‌برانگیز، به اشتراک گذاشتن یک آمار شگفت‌انگیز، یا نشان دادن اینکه موضوع شما چگونه به زندگی مخاطبان مرتبط است. ابتدا قلاب را بیندازید و توجه آن‌ها را جلب کنید؛ اعتبار شما به طور طبیعی در طول صحبت‌هایتان مشخص خواهد شد.

من یک مأموریت شخصی دارم تا جلوی ارائه‌ها و جلساتی را بگیرم که با معرفی سوابق افراد شروع می‌شوند… به هر فیلم اکشنی که دیده‌اید فکر کنید. همه‌شان با اوج هیجان شروع می‌شوند. کاری کنید که مخاطب را درگیر کند.