۴ تمرین کلیدی تقویت دایره لغات | استفاده از کلمات مناسب در مکالمه

۳. تمرین توصیف چندگانه؛ راهی برای تقویت دایره لغات و هوش کلامی

این تمرین به شما کمک می‌کند تا یک مفهوم یا شیء را از زوایای مختلف بررسی کنید و به همین دلیل، هوش کلامی شما را به طرز چشمگیری تقویت می‌کند. این تکنیک شبیه به کار یک کارگردان است که از یک صحنه واحد، چندین برداشت با نورپردازی و زاویه‌های متفاوت می‌گیرد. در این تمرین، شما یک ایده یا شیء را انتخاب کرده و تلاش می‌کنید آن را با لحن‌ها و دایره لغات متفاوتی توصیف کنید. مثلاً یک بار با لحن علمی و دقیق، یک بار با لحن احساسی و شاعرانه و بار دیگر با لحن ساده و روزمره. این کار، مغز شما را به انعطاف‌پذیری در انتخاب واژگان وادار می‌کند و باعث می‌شود در هر موقعیتی، کلام مناسبی داشته باشید.

این تمرین به یک سخنران کمک می‌کند تا از سخنرانی‌های یکنواخت و خشک دوری کند و به کلام خود عمق ببخشد. با تسلط بر این تکنیک، شما می‌توانید با هر نوع مخاطبی ارتباط برقرار کنید؛ مثلاً یک بار با استفاده از آمار و ارقام برای متقاعد کردن مدیران و بار دیگر با استفاده از داستان و استعاره برای تأثیرگذاری بر احساسات مخاطبان. بر اساس تحقیقات انجام‌شده در زمینه علوم اعصاب، این تمرین باعث ایجاد مسیرهای عصبی جدیدی در مغز می‌شود که به شما امکان می‌دهد در لحظه، واژگان را با سرعت بیشتری به خاطر بیاورید و انتخاب کنید.

برنامه عملی و گام به گام اجرای این ترفند در سخنرانی:

1. یک مفهوم انتزاعی مانند «خوشبختی» را برای تمرین انتخاب کنید.
2. برای توصیف آن، لیستی از کلمات علمی (مانند «دوپامین»، «هورمون‌ها» و…) را تهیه کنید.
3. سپس برای همان مفهوم، کلمات و استعاره‌های احساسی (مانند «طلوع خورشید»، «نسیم خنک» و…) را جمع‌آوری کنید.
4. در نهایت، همان مفهوم را با زبانی ساده و قابل فهم برای یک کودک توضیح دهید.
5. این سه توصیف را با صدای بلند تمرین کنید تا در ذهنتان نهادینه شود.

مثال:

به جای اینکه تنها از یک واژه برای توصیف «باران» استفاده کنید، می‌توانید بگویید: «باران، آب شدن ابرهای تیره و سنگین در آسمان است.» یا: «باران، قطره‌هایی است که نوازشگر گونه‌های خشک زمین هستند.» یا: «باران، همان اتفاقی است که وقتی ابرها خیلی گریه می‌کنند، می‌افتد.»

۴. سخنرانی بداهه با سه کلمه نامرتبط؛ تمرینی برای بداهه‌گویی در سخنرانی در جمع

این تمرین یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تقویت هوش کلامی و مهارت بداهه‌گویی است. این تکنیک، ذهن شما را به چالش می‌کشد تا ارتباطی منطقی و خلاقانه بین مفاهیمی که به ظاهر هیچ ربطی به هم ندارند، پیدا کند. این روش شبیه به بازی شطرنج است؛ شما باید بدون برنامه قبلی، حرکات بعدی خود را به صورت دقیق پیش‌بینی کنید. در این تمرین، شما سه کلمه کاملاً نامرتبط را انتخاب می‌کنید و تلاش می‌کنید آن‌ها را در یک داستان یا سخنرانی کوتاه و منسجم به کار ببرید. این کار به شما کمک می‌کند تا در لحظات غیرمنتظره، ذهن خود را سریعاً به کار بیندازید و بهترین کلمات را انتخاب کنید.

این تمرین، توانایی شما را در واکنش نشان دادن به سؤالات غیرمنتظره و مدیریت مکالمات در لحظه به شدت افزایش می‌دهد. سخنوری تنها به ارائه یک متن آماده محدود نمی‌شود و شما باید توانایی برقراری ارتباط در شرایط غیرقابل پیش‌بینی را نیز داشته باشید. تقویت دایره لغات از طریق این روش، باعث می‌شود که هنگام سخنرانی در جمع، به جای سکوت یا تکرار کلمات، به صورت روان و خلاقانه به صحبت خود ادامه دهید. این تمرین به شما اعتمادبه‌نفس می‌دهد که می‌توانید از هر موقعیتی، یک سخنرانی تأثیرگذار بسازید.

برنامه عملی و گام به گام اجرای این ترفند در سخنرانی:

1. سه کلمه کاملاً تصادفی را انتخاب کنید (مثلاً «کتاب»، «برف» و «بنزین»).
2. به مدت ۳۰ ثانیه در مورد اینکه چگونه این کلمات می‌توانند به هم مرتبط باشند، فکر کنید.
3. یک داستان یا ایده کوتاه در ذهن خود بسازید که هر سه کلمه در آن به کار رفته باشد.
4. به مدت یک دقیقه در مورد آن با صدای بلند صحبت کنید، بدون اینکه مکث کنید.
5. این تمرین را با کلمات مختلف تکرار کنید تا ذهن شما به آن عادت کند.

مثال:

«وقتی کتاب را بستم، اولین چیزی که در پنجره دیدم، برف بود که آرام‌آرام روی زمین می‌نشست. به این فکر کردم که کاش می‌شد انرژی این سفیدی را مانند بنزین در باک اتومبیل‌ها ذخیره کرد تا…»