۴ ترفند فن بیان برای وقتی که وسط صحبت کم می‌آورید | راهکارهای حفظ تسلط در گفتگو

تصور کنید مقابل چند نفر ایستاده‌اید و با اعتمادبه‌نفس درباره موضوعی صحبت می‌کنید. همه‌چیز خوب پیش می‌رود تا اینکه ناگهان رشته کلام از دستتان خارج می‌شود. هرچه تلاش می‌کنید، کلمه مناسبی پیدا نمی‌کنید. چند لحظه بعد، صدایتان شروع به لرزیدن می‌کند و درست وقتی می‌خواهید صحبتتان را ادامه دهید، یکی از مخاطبان حرفتان را قطع می‌کند و سؤالی غیرمنتظره می‌پرسد!

در چنین شرایطی چه کار می‌کنید؟ دستپاچه می‌شوید و کنترل صحبت را از دست می‌دهید یا می‌توانید با آرامش شرایط را مدیریت کنید؟

واقعیت این است که فن بیان و سخنوری فقط به معنای زیبا صحبت کردن و انتخاب کلمات مناسب نیست. یکی از مهم‌ترین مهارت‌های یک سخنران توانمند، مدیریت اتفاقات پیش‌بینی‌نشده هنگام صحبت کردن است. حتی اگر برای صحبت خودتان به‌خوبی آماده شده باشید، باز هم ممکن است با موقعیت‌هایی روبه‌رو شوید که به واکنش سریع و درست نیاز دارند.

خبر خوب این است که برای مدیریت این موقعیت‌ها، لازم نیست همیشه پاسخ آماده‌ای در ذهن داشته باشید. کافی است چند تکنیک کاربردی را یاد بگیرید و آن‌ها را تمرین کنید.

در این مقاله، چهار موقعیت رایج هنگام صحبت کردن را بررسی می‌کنم و راهکارهایی را به شما آموزش می‌دهم که بتوانید در لحظه‌های دشوار، آرامش بیشتری داشته باشید، رشته کلامتان را حفظ کنید و با تسلط بیشتری به صحبت خودتان ادامه دهید.

کلمه کم آوردن وسط صحبت؛ تکنیک زنجیره کلمات

حتماً برای شما هم پیش آمده که در حال صحبت کردن باشید و ناگهان ندانید جمله بعدی را چطور ادامه دهید. شاید موضوع صحبت را به‌خوبی بلد باشید، اما در همان لحظه ذهنتان خالی شود و نتوانید کلمات مناسب را پیدا کنید.

این اتفاق به‌خصوص هنگام صحبت کردن در جمع، سخنرانی یا گفت‌وگو با افراد مهم، بیشتر رخ می‌دهد. گاهی هم ترس از قضاوت دیگران باعث می‌شود به خودمان فشار بیاوریم تا سریع‌تر جمله بعدی را پیدا کنیم. همین فشار ذهنی می‌تواند ادامه صحبت را دشوارتر کند.

من برای مدیریت این موقعیت، تکنیکی به نام زنجیره کلمات را پیشنهاد می‌کنم.

تکنیک زنجیره کلمات چیست؟

ایده اصلی این تکنیک ساده است. وقتی وسط صحبت کلمه کم آوردید، به‌جای تلاش برای پیدا کردن فوری ادامه مطلب، آخرین کلمه‌ای را که به زبان آورده‌اید انتخاب کنید و چند جمله درباره آن توضیح دهید.

با این کار، به ذهنتان فرصت می‌دهید تا آرام‌تر شود و مسیر اصلی صحبت را دوباره پیدا کند.

برای مثال، تصور کنید در حال صحبت درباره اهمیت مطالعه هستید و جمله شما با این عبارت تمام می‌شود:

مطالعه می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس ما کمک کند.

در همین لحظه، ادامه صحبت را فراموش می‌کنید. به‌جای اینکه دستپاچه شوید یا چند بار بگویید اِ و ام، روی آخرین کلمه، یعنی اعتمادبه‌نفس، تمرکز کنید.

می‌توانید صحبت خود را این‌طور ادامه دهید:

اعتمادبه‌نفس یکی از ویژگی‌های مهم در زندگی ماست. وقتی درباره موضوعات مختلف اطلاعات بیشتری داشته باشیم، هنگام صحبت کردن هم احساس آمادگی بیشتری می‌کنیم. مطالعه یکی از راه‌هایی است که به ما کمک می‌کند اطلاعات خودمان را افزایش دهیم و با اطمینان بیشتری نظراتمان را بیان کنیم.

دقت کنید که برای ادامه دادن صحبت، لازم نبود فوراً جمله قبلی را به خاطر بیاورید. شما از آخرین کلمه استفاده کردید و چند جمله مرتبط ساختید. در این فاصله، احتمالاً فرصت پیدا می‌کنید موضوع اصلی را دوباره به یاد بیاورید.

چطور از تکنیک زنجیره کلمات استفاده کنیم؟

برای اینکه بتوانید این تکنیک را هنگام صحبت کردن در جمع به کار ببرید، این مراحل را تمرین کنید:

• مرحله اول: آخرین کلمه را پیدا کنید. به آخرین کلمه یا عبارت معناداری توجه کنید که قبل از مکث به زبان آورده‌اید.
• مرحله دوم: روی همان کلمه تمرکز کنید. سعی کنید ارتباط آن کلمه را با تجربه‌های شخصی، اطلاعاتی که دارید یا مثال‌های روزمره پیدا کنید.
• مرحله سوم: چند جمله درباره آن بگویید. بدون اینکه نگران کامل و بی‌نقص بودن جملات باشید، دو یا سه جمله مرتبط بیان کنید.
• مرحله چهارم: به موضوع اصلی برگردید. وقتی ذهنتان آرام‌تر شد، ادامه صحبت را از همان مسیری پیش ببرید که در ابتدا در نظر داشتید.

یک تمرین کاربردی برای تقویت این مهارت

من پیشنهاد می‌کنم روزانه پنج دقیقه برای این تمرین وقت بگذارید.

یک موضوع ساده مانند موفقیت، دوستی، ورزش یا کتاب‌خوانی انتخاب کنید و درباره آن صحبت کنید. هر زمان احساس کردید کلمه کم آورده‌اید، آخرین کلمه‌ای را که گفته‌اید انتخاب کنید و حداقل سه جمله درباره آن بسازید.

مثلاً اگر آخرین کلمه شما ورزش بود، می‌توانید درباره فواید ورزش، تجربه شخصی خودتان یا تأثیر آن بر روحیه افراد صحبت کنید.

در ابتدا ممکن است این کار کمی دشوار باشد، اما با تکرار تمرین، راحت‌تر می‌توانید میان کلمات ارتباط برقرار کنید.

نکته مهم این است که در فن بیان و سخنوری قرار نیست همیشه بدون مکث صحبت کنید. گاهی یک مکث کوتاه و فکر کردن به ادامه مطلب، بسیار بهتر از عجله کردن و بیان جملات نامرتبط است.

تکنیک زنجیره کلمات به شما کمک می‌کند هنگام فراموش کردن ادامه صحبت، به‌جای دستپاچگی، یک مسیر جایگزین برای ادامه دادن داشته باشید.

لرزیدن صدا هنگام صحبت؛ تکنیک اشتراک صحنه

یکی از اتفاقات ناخوشایندی که ممکن است هنگام سخنرانی یا صحبت کردن در جمع تجربه کنید، لرزیدن صداست.

شاید موضوع صحبتتان را به‌خوبی بدانید، اما وقتی مقابل چند نفر قرار می‌گیرید، صدایتان بلرزد، نفس کشیدن برایتان دشوار شود یا احساس کنید کنترل کافی روی اجرای خودتان ندارید.

در چنین شرایطی، ممکن است تلاش کنید با فشار بیشتری صحبت کنید تا لرزش صدایتان مشخص نشود. اما این کار همیشه نتیجه خوبی ندارد و گاهی فشار بیشتری به شما وارد می‌کند.

من برای مدیریت این موقعیت، تکنیکی به نام اشتراک صحنه را پیشنهاد می‌کنم.

تکنیک اشتراک صحنه چیست؟

در بسیاری از موقعیت‌های سخنرانی، تمام توجه مخاطبان به سخنران است. شما صحبت می‌کنید، مخاطبان گوش می‌دهند و همین موضوع ممکن است فشار زیادی ایجاد کند.

تکنیک اشتراک صحنه به این معناست که در زمان مناسب، بخشی از جریان صحبت را به مخاطبان بسپارید. به‌جای اینکه تمام مدت به‌تنهایی صحبت کنید، از آن‌ها سؤال بپرسید، نظرشان را جویا شوید یا از آن‌ها بخواهید تجربه‌ای را بیان کنند.

با این کار، سخنرانی از یک اجرای یک‌طرفه به یک گفت‌وگوی تعاملی تبدیل می‌شود.

این تغییر به شما فرصت می‌دهد برای چند لحظه از صحبت مداوم فاصله بگیرید، تنفستان را تنظیم کنید و با آرامش بیشتری ادامه دهید.

چطور از تکنیک اشتراک صحنه استفاده کنیم؟

تصور کنید در یک جلسه کاری در حال ارائه مطلب هستید. ناگهان متوجه می‌شوید صدایتان می‌لرزد و اضطراب شما در حال افزایش است.

به‌جای اینکه با نگرانی به ادامه سخنرانی فکر کنید، می‌توانید سؤال مناسبی از مخاطبان بپرسید.

برای مثال:

• شما چند نفر تاکنون در موقعیتی قرار گرفته‌اید که مجبور باشید برخلاف ترستان عمل کنید؟
• به نظر شما مهم‌ترین ویژگی یک سخنران تأثیرگذار چیست؟
• اگر بخواهید این موضوع را در زندگی خودتان به کار ببرید، از کجا شروع می‌کنید؟
• آیا کسی تجربه مشابهی در این زمینه دارد که بخواهد با ما به اشتراک بگذارد؟

پس از طرح سؤال، به مخاطبان فرصت دهید پاسخ بدهند. در این فاصله، شما می‌توانید به‌جای تمرکز مداوم بر لرزش صدایتان، به صحبت‌های آن‌ها گوش دهید و برای ادامه ارائه آماده شوید.

البته بهتر است سؤال‌هایی مطرح کنید که مستقیماً به موضوع سخنرانی مربوط باشند. همچنین، اگر مخاطبان تمایلی به پاسخ دادن ندارند، آن‌ها را تحت فشار قرار ندهید و خودتان صحبت را ادامه دهید.

اگر مخاطبان پاسخ ندادند، چه کار کنیم؟

یکی از نگرانی‌های سخنرانان این است که سؤال بپرسند و با سکوت مخاطبان روبه‌رو شوند.

برای مدیریت این موقعیت، از سؤال‌های ساده‌تر استفاده کنید. مثلاً به‌جای اینکه بپرسید نظر شما درباره این موضوع چیست، می‌توانید بگویید:

چند نفر از شما با این تجربه روبه‌رو شده‌اید؟ اگر تجربه‌اش را داشته‌اید، دستتان را بالا ببرید.

اگر باز هم پاسخی دریافت نکردید، خودتان یک مثال کوتاه بزنید و به ادامه صحبت برگردید. قرار نیست تعامل با مخاطبان همیشه دقیقاً مطابق برنامه شما پیش برود.

یک نکته مهم درباره لرزش صدا

تکنیک اشتراک صحنه راهی برای مدیریت بهتر موقعیت است، نه درمان قطعی لرزش صدا. برای کنترل بهتر این مشکل، لازم است روی تنفس آرام، آمادگی قبل از سخنرانی و تمرین صحبت کردن در جمع نیز کار کنید.

اگر صدایتان لرزید، تلاش نکنید به هر قیمتی آن را پنهان کنید. مکث کوتاهی داشته باشید، یک نفس آرام بکشید و در صورت مناسب بودن شرایط، با مخاطبان تعامل کنید.

در واقع، یکی از مهارت‌های مهم در فن بیان و سخنوری این است که بتوانید متناسب با شرایط، شیوه اجرای خودتان را تغییر دهید. سخنران حرفه‌ای کسی نیست که هیچ‌وقت دچار اضطراب نمی‌شود؛ بلکه کسی است که برای مدیریت موقعیت‌های دشوار راهکار دارد.

پریدن مخاطب وسط حرف؛ تکنیک رهبری ارائه

تصور کنید در یک جلسه کاری در حال توضیح دادن موضوع مهمی هستید. هنوز صحبتتان تمام نشده که یکی از مخاطبان حرف شما را قطع می‌کند و شروع به بیان نظر خودش می‌کند.

شاید این اتفاق در ابتدا ساده به نظر برسد، اما اگر نتوانید آن را به‌درستی مدیریت کنید، ممکن است رشته کلام را از دست بدهید، تمرکزتان به هم بخورد یا احساس کنید دیگران کنترل جلسه را در دست گرفته‌اند.

در چنین شرایطی، بعضی افراد سکوت می‌کنند و اجازه می‌دهند صحبتشان نیمه‌کاره بماند. بعضی دیگر هم با عصبانیت واکنش نشان می‌دهند و وارد بحث می‌شوند.

من پیشنهاد می‌کنم به‌جای این دو واکنش، از تکنیک رهبری ارائه استفاده کنید.

تکنیک رهبری ارائه چیست؟

رهبری ارائه یعنی شما مسئولیت هدایت مسیر صحبت را بر عهده بگیرید و اجازه ندهید هر اتفاقی باعث شود نظم کلامتان از بین برود.

این کار به معنای بی‌احترامی به مخاطب یا نادیده گرفتن نظر او نیست. شما می‌توانید با حفظ احترام، اجازه دهید طرف مقابل بداند حرفش را شنیده‌اید؛ اما در عین حال، مسیر ارائه خودتان را نیز ادامه دهید.

برای این کار، سه نکته اهمیت دارد:

• آرامش خودتان را حفظ کنید. وقتی کسی صحبت شما را قطع می‌کند، فوراً واکنش تند نشان ندهید. یک مکث کوتاه داشته باشید و با آرامش به او نگاه کنید.
• با زبان بدن مطمئن پاسخ دهید. لبخند ملایم، ارتباط چشمی و حفظ حالت بدنی مناسب به شما کمک می‌کند بدون پرخاشگری، قاطعیت خودتان را نشان دهید.
• از جمله‌های آماده استفاده کنید. به‌جای اینکه در همان لحظه به دنبال پیدا کردن جمله مناسب باشید، چند عبارت کاربردی را از قبل تمرین کنید.

چه جمله‌هایی هنگام قطع شدن صحبت به کار ببریم؟

من چند جمله آماده را پیشنهاد می‌کنم که بسته به شرایط می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

وقتی می‌خواهید صحبتتان را کامل کنید:

• اجازه بدید این نکته رو کامل کنم؛ بعد حتماً نظر شما رو می‌شنوم.
• ممنون از نظرتون. اجازه بدید این بخش رو تموم کنم تا بعد با خیال راحت درباره دیدگاه شما صحبت کنیم.
• فقط چند جمله دیگه باقی مونده؛ اجازه بدید بحث رو به این نقطه برسونم.

وقتی مخاطب نکته مرتبطی مطرح می‌کند:

• نکته خوبی رو مطرح کردید. اجازه بدید کمی جلوتر به همین موضوع برسیم.
• این موضوع هم مهمه. اجازه بدید ابتدا این بخش رو جمع‌بندی کنم و بعد به نکته شما برگردیم.
• اجازه بدید این نکته رو برای ادامه بحث نگه داریم تا چیزی از قلم نیفته.

وقتی مخاطب چند بار صحبت شما را قطع می‌کند:

• متوجه هستم که نکته‌ای برای اضافه کردن دارید. اجازه بدید صحبت من تموم بشه تا بعد فرصت کافی برای شنیدن دیدگاه شما داشته باشیم.
• برای اینکه بحث منظم پیش بره، اجازه بدید هر کدوم به‌ترتیب صحبت کنیم.
• من صحبت شما رو می‌شنوم؛ فقط اجازه بدید جمله‌ام رو کامل کنم.

این جمله‌ها را متناسب با موقعیت انتخاب کنید. در یک گفت‌وگوی دوستانه ممکن است به لحنی صمیمی‌تر نیاز داشته باشید، اما در یک جلسه رسمی بهتر است از عبارت‌های دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر استفاده کنید.

اگر مخاطب به صحبت شما ادامه داد و دوباره حرفتان را قطع کرد، چه کار کنید؟

اگر یک بار محترمانه درخواست کردید که صحبتتان را کامل کنید و طرف مقابل همچنان حرف شما را قطع کرد، لازم نیست هر بار جمله جدیدی بسازید.

با همان لحن آرام و قاطع، درخواستتان را تکرار کنید. در صورت نیاز، مکث کنید و به او فرصت دهید حرفش را تمام کند؛ سپس با یک جمله روشن، مسیر بحث را به موضوع اصلی برگردانید.

برای مثال، می‌توانید بگویید:

ممنون که نظرتون رو مطرح کردید. حالا اجازه بدید به ادامه بحث برگردیم.

نکته مهم این است که قاطعیت با پرخاشگری تفاوت دارد. برای حفظ جایگاه خودتان لازم نیست صدایتان را بلند کنید یا وارد رقابت کلامی شوید. گاهی یک جمله کوتاه و آرام، تأثیر بیشتری از چند دقیقه بحث کردن دارد.

یک تمرین برای تقویت رهبری ارائه

برای اینکه هنگام قطع شدن صحبت غافلگیر نشوید، چند جمله از پیشنهادهای بالا را انتخاب کنید و با صدای بلند تمرین کنید.

از خودتان فیلم بگیرید و تصور کنید مخاطبی وسط صحبتتان می‌پرد. سپس بدون عصبانیت، لبخند ملایمی داشته باشید و جمله مناسب را بیان کنید.

به لحن صدا، حالت چهره و قاطعیت خودتان توجه کنید. هدف این نیست که مخاطب را شکست دهید؛ هدف این است که بتوانید در شرایط مختلف، صحبت را محترمانه و مؤثر مدیریت کنید.

این مهارت یکی از بخش‌های مهم فن بیان و سخنوری است؛ زیرا تسلط بر کلام فقط به خوب صحبت کردن محدود نمی‌شود، بلکه توانایی مدیریت تعامل با مخاطبان را نیز در بر می‌گیرد.

پرسیدن سؤال ناگهانی و غیرمنتظره؛ فرمول مکث

یکی از چالش‌های مهم هنگام صحبت کردن در جمع، روبه‌رو شدن با سؤال‌هایی است که برای پاسخ دادن به آن‌ها آمادگی ندارید.

ممکن است در حال ارائه یک مطلب باشید که ناگهان مخاطبی سؤالی غیرمنتظره مطرح کند. شاید سؤال او پیچیده باشد، شاید لحن تندی داشته باشد یا شاید اصلاً انتظار نداشته باشید درباره آن موضوع از شما سؤال شود.

در این موقعیت، بعضی افراد عجولانه پاسخ می‌دهند و بعد متوجه می‌شوند منظورشان را درست بیان نکرده‌اند. بعضی دیگر هم دستپاچه می‌شوند و نمی‌توانند پاسخ مناسبی پیدا کنند.

من برای مدیریت این شرایط، فرمول مکث را پیشنهاد می‌کنم؛ یک چارچوب چهارمرحله‌ای که به شما کمک می‌کند قبل از پاسخ دادن، فکر کنید و جواب منسجم‌تری ارائه دهید.

مرحله اول: مکث کنید و به خودتان فرصت بدهید

به محض اینکه سؤال غیرمنتظره‌ای مطرح شد، تصور نکنید باید همان لحظه پاسخ را بیان کنید.

یک یا دو ثانیه مکث کنید، نفس آرامی بکشید و به سؤال توجه کنید. همین فاصله کوتاه می‌تواند به شما کمک کند از واکنش عجولانه فاصله بگیرید.

اگر سؤال پیچیده است، می‌توانید با جمله‌هایی مانند این، فرصت بیشتری برای فکر کردن به خودتان بدهید:

• اجازه بدید یک لحظه به این سؤال فکر کنم.
• سؤال مهمیه؛ می‌خوام پاسخ رو دقیق‌تر بیان کنم.
• اجازه بدید از یک زاویه دیگه به این موضوع نگاه کنیم.

مکث کردن نشانه ضعف یا ناآگاهی نیست. برعکس، وقتی با آرامش به سؤال گوش می‌دهید و برای پاسخ وقت می‌گذارید، احتمال اینکه منظورتان را روشن‌تر بیان کنید بیشتر می‌شود.

البته لازم نیست برای هر سؤال ساده‌ای مکث طولانی داشته باشید. هدف این است که در موقعیت‌های دشوار، از عجله کردن جلوگیری کنید.

مرحله دوم: اگر لازم است، منظور سؤال را روشن کنید

گاهی مشکل اصلی این نیست که پاسخ سؤال را نمی‌دانیم؛ بلکه دقیقاً متوجه نشده‌ایم مخاطب چه چیزی می‌خواهد بداند.

برای مثال، مخاطب از شما می‌پرسد:

چطور می‌توانیم در صحبت کردن موفق شویم؟

این سؤال بسیار کلی است. منظور او ممکن است موفقیت در سخنرانی، مذاکره، مصاحبه شغلی یا گفت‌وگوهای روزمره باشد.

اگر بدون روشن کردن منظور مخاطب پاسخ دهید، ممکن است توضیحات شما با نیاز او ارتباطی نداشته باشد.

در چنین شرایطی، می‌توانید از او سؤال کوتاهی بپرسید:

• منظورتون موفقیت در صحبت‌های روزمره است یا سخنرانی در جمع؟
• دوست دارید بیشتر درباره شروع صحبت بدونید یا تأثیرگذاری روی مخاطب؟
• منظورتون از نتیجه بهتر، افزایش اعتمادبه‌نفسه یا متقاعد کردن مخاطب؟

این پرسش‌ها کمک می‌کنند محدوده پاسخ را مشخص کنید.

البته اگر سؤال کاملاً روشن است، نیازی به پرسش اضافه ندارید. مستقیماً سراغ مرحله بعد بروید.

مرحله سوم: نکته اصلی پاسخ را مشخص کنید

بعد از شنیدن سؤال و روشن شدن منظور مخاطب، تصمیم بگیرید مهم‌ترین نکته‌ای که باید بیان کنید چیست.

یکی از اشتباهات رایج هنگام پاسخ دادن به سؤال‌های ناگهانی، تلاش برای گفتن همه اطلاعاتی است که درباره موضوع می‌دانیم. این کار ممکن است باعث پراکنده‌گویی شود و مخاطب را از اصل پاسخ دور کند.

بهتر است ابتدا یک پاسخ اصلی در ذهن خودتان مشخص کنید و سپس توضیحات لازم را به آن اضافه کنید.

برای مثال، اگر از شما بپرسند چرا بعضی افراد با وجود دانش زیاد، سخنرانان خوبی نیستند، می‌توانید ابتدا به این نکته برسید:

دانستن یک موضوع با توانایی انتقال مؤثر آن تفاوت دارد.

این جمله، هسته اصلی پاسخ شماست. حالا می‌توانید برای توضیح آن، یک دلیل یا مثال اضافه کنید.

اگر در این مرحله نمی‌توانید پاسخ کاملی پیدا کنید، لازم نیست چیزی را از خودتان بسازید. می‌توانید بخشی از سؤال را پاسخ دهید یا صادقانه بگویید برای پاسخ دقیق‌تر به بررسی بیشتری نیاز دارید.

مرحله چهارم: پاسخ را با دلیل یا مثال کامل کنید

حالا که نکته اصلی را مشخص کرده‌اید، آن را به شکل روشن و قابل فهم بیان کنید.

برای این کار، می‌توانید از یک دلیل، مثال یا راهکار کوتاه کمک بگیرید. لازم نیست پاسخ شما طولانی باشد؛ مهم این است که به سؤال مخاطب ارتباط داشته باشد و منظور شما را روشن کند.

برای مثال، فرض کنید مخاطبی از شما می‌پرسد:

چرا باید به توصیه‌های شما در زمینه فن بیان اعتماد کنیم؟

می‌توانید این‌طور پاسخ دهید:

پیشنهاد می‌کنم به‌جای اینکه صرفاً به حرف من اعتماد کنید، راهکارهایی رو که ارائه می‌کنم در عمل امتحان کنید. برای مثال، یکی از تمرین‌های ساده اینه که روزانه دو دقیقه درباره یک موضوع صحبت کنید و صدای خودتون رو ضبط کنید. بعد می‌تونید روند پیشرفتتون رو بررسی کنید و ببینید کدوم بخش‌ها نیاز به تمرین بیشتری دارن.

در این پاسخ، شما به‌جای واکنش دفاعی یا تلاش برای اثبات خودتان، یک پیشنهاد عملی ارائه کرده‌اید.

برای تمرین این مرحله، سعی کنید پاسخ‌های خودتان را با این الگوی ساده بسازید:

• ابتدا پاسخ اصلی را بیان کنید.
• سپس دلیل خودتان را توضیح دهید.
• در صورت نیاز، یک مثال یا راهکار اضافه کنید.

این ساختار کمک می‌کند حتی در موقعیت‌های بداهه‌گویی، پاسخ شما نظم بیشتری داشته باشد.

اگر پاسخ سؤال را نمی‌دانستیم، چه کار کنیم؟

یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها در فن بیان و سخنوری این است که بدانیم چه زمانی پاسخ داریم و چه زمانی باید صادقانه نداشتن اطلاعات کافی را بیان کنیم.

قرار نیست به تمام سؤال‌ها پاسخ آماده داشته باشید. اگر جواب سؤال را نمی‌دانید، از حدس زدن و بیان اطلاعات نادرست خودداری کنید.

می‌توانید از جمله‌های زیر استفاده کنید:

• در حال حاضر پاسخ دقیق این سؤال رو نمی‌دونم و ترجیح می‌دم اطلاعات نادرست ارائه نکنم.
• برای اینکه پاسخ مطمئنی بدم، لازم دارم این موضوع رو بیشتر بررسی کنم.
• درباره بخشی از سؤال می‌تونم توضیح بدم، اما برای پاسخ کامل‌تر به اطلاعات بیشتری نیاز دارم.

این پاسخ‌ها نشان می‌دهند که شما برای دقت و صداقت ارزش قائل هستید.

یک تمرین کاربردی برای تسلط بر فرمول مکث

برای تقویت این مهارت، از یکی از دوستانتان بخواهید چند سؤال غیرمنتظره درباره موضوعات مختلف از شما بپرسد.

می‌توانید موضوعاتی مانند فن بیان، روابط اجتماعی، موفقیت، کار یا تجربه‌های روزمره را انتخاب کنید.

هر بار که سؤالی مطرح می‌شود، این چهار مرحله را اجرا کنید:

• مکث کنید و برای فکر کردن به خودتان فرصت بدهید.
• اگر لازم است، منظور سؤال را روشن کنید.
• نکته اصلی پاسخ را مشخص کنید.
• پاسخ را با یک دلیل یا مثال کامل کنید.

در ابتدا ممکن است پاسخ دادن برایتان دشوار باشد، اما با تکرار این تمرین، کم‌کم یاد می‌گیرید در برابر سؤال‌های ناگهانی آرام‌تر بمانید و منسجم‌تر صحبت کنید.

به یاد داشته باشید که بداهه‌گویی به معنای پاسخ دادن فوری به هر سؤال نیست. بداهه‌گویی یعنی بتوانید با استفاده از دانسته‌ها و مهارت‌های خودتان، در همان لحظه پاسخی مناسب برای موقعیت پیدا کنید.

بیشتر بخوانید : ۴ تمرین روزانه فن بیان | روان صحبت کردن و کاهش مکث‌های اضافی

کلام پایانی

مدیریت اتفاقات ناگهانی هنگام صحبت کردن، مهارتی است که با تمرین تقویت می‌شود. قرار نیست از این به بعد هیچ‌وقت کلمه کم بیاورید، صدایتان بلرزد یا با سؤال غیرمنتظره‌ای غافلگیر شوید. هدف این است که وقتی چنین اتفاقاتی رخ می‌دهند، بدانید چطور شرایط را مدیریت کنید و دوباره به مسیر اصلی صحبت برگردید.

اما اولین قدم شما بعد از خواندن این مقاله چیست؟

پیشنهاد می‌کنم همین امروز فقط یکی از چهار تکنیک این مقاله را انتخاب کنید و آن را تمرین کنید. مثلاً یک موضوع ساده انتخاب کنید، دو دقیقه درباره آن صحبت کنید و هر بار که رشته کلام را گم کردید، از تکنیک زنجیره کلمات کمک بگیرید.

لازم نیست از همان ابتدا بی‌نقص عمل کنید. مهم این است که به‌جای نگرانی درباره اتفاقات احتمالی، برای مواجهه با آن‌ها آماده شوید.

به امید سخنور شدن شما (سینا آذرنیا)