۴ تمرین روزانه فن بیان | روان صحبت کردن و کاهش مکث‌های اضافی

تا به حال به این فکر کرده‌اید که بنجامین فرانکلین، یکی از چهره‌های مشهور تاریخ آمریکا، چگونه توانست مهارت سخنوری و نوشتن خود را تقویت کند؟

فرانکلین در دوران جوانی متوجه شد که برای پیشرفت، باید شیوه بیان و استدلال خود را بهتر کند. او با مطالعه نوشته‌های نویسندگان برجسته، تلاش می‌کرد متن‌ها را با زبان خودش بازنویسی کند و توانایی نوشتن و بیان ایده‌هایش را بهبود دهد.

این داستان یک نکته مهم به ما یادآوری می‌کند: فن بیان یک استعداد مادرزادی نیست که فقط عده‌ای از آن برخوردار باشند؛ بلکه مهارتی است که می‌توان آن را با تمرین تقویت کرد.

اگر شما هم می‌خواهید روان‌تر صحبت کنید، دایره لغات گسترده‌تری داشته باشید و هنگام صحبت در جمع، راحت‌تر افکارتان را بیان کنید، لازم نیست حتماً در کلاس‌های گران‌قیمت شرکت کنید.

من در این مقاله، چهار تمرین فن بیان در خانه را به شما معرفی می‌کنم که می‌توانید آن‌ها را در برنامه روزانه خود قرار دهید. این تمرین‌ها شامل مطالعه کتاب، شعرخوانی، داستان‌نویسی و بداهه‌گویی هستند و برای انجام آن‌ها به ابزار خاصی نیاز ندارید.

تمرین اول: هر روز صبح پنج صفحه کتاب بخوانید

زمان پیشنهادی: ۱۵دقیقه

اولین تمرین فن بیان در برنامه روزانه شما، مطالعه کتاب است. من پیشنهاد می‌کنم هر روز صبح پنج صفحه از کتاب قدرت بیان نوشته برایان تریسی را مطالعه کنید.

مطالعه کتاب‌های آموزشی به شما کمک می‌کند با ایده‌های جدید آشنا شوید، شیوه بیان خودتان را بهتر بشناسید و راه‌های مؤثرتری برای صحبت کردن یاد بگیرید.

اما یک نکته مهم وجود دارد. صرفاً کتاب خواندن برای تقویت فن بیان کافی نیست. شما باید بتوانید از آموخته‌های خود در مکالمات روزمره استفاده کنید.

برای اینکه از این تمرین نتیجه بهتری بگیرید، مراحل زیر را انجام دهید:

• هر روز پنج صفحه از کتاب را با تمرکز مطالعه کنید.
• یک نکته کاربردی از مطالبی که خوانده‌اید، انتخاب کنید.
• نکته موردنظر را با زبان خودتان در چند جمله توضیح دهید.
• تلاش کنید همان روز از این نکته در یک مکالمه واقعی استفاده کنید.

برای مثال، اگر در کتاب درباره اهمیت اعتمادبه‌نفس هنگام صحبت کردن خواندید، در طول روز فرصت‌هایی برای صحبت کردن پیدا کنید. در یک جمع نظر خودتان را بیان کنید یا گفت‌وگویی را که معمولاً از آن اجتناب می‌کنید، آغاز کنید.

با این روش، مطالعه شما از یک فعالیت صرفاً ذهنی به یک تمرین عملی تبدیل می‌شود.

نکته مهم: هنگام مطالعه، فقط به تمام کردن صفحات فکر نکنید. هدف اصلی شما باید یادگیری نکاتی باشد که بتوانید آن‌ها را در زندگی واقعی به کار ببرید.

تمرین دوم: هر روز ظهر ده بیت شعر بلندخوانی کنید

زمان پیشنهادی: ۱۰ دقیقه

دومین تمرین روزانه، بلندخوانی ده بیت شعر دلخواه است. شاید در نگاه اول این تمرین ارتباط چندانی با فن بیان و سخنوری نداشته باشد؛ اما اگر آن را به شکل صحیح انجام دهید، می‌تواند به بهبود تلفظ، شمرده‌گویی و کنترل لحن شما کمک کند.

هنگام شعرخوانی، فرصت مناسبی دارید تا روی نحوه ادای کلمات، مکث میان عبارت‌ها و انتقال احساس از طریق صدا کار کنید.

برای انجام این تمرین، مراحل زیر را دنبال کنید:

• ده بیت شعر از شاعران موردعلاقه خود انتخاب کنید.
• شعر را یک بار آرام و با تمرکز بر تلفظ صحیح کلمات بخوانید.
• بار دوم تلاش کنید کلمات را واضح‌تر و شمرده‌تر ادا کنید.
• در بخش‌های مناسب شعر مکث کنید و از خواندن یکنواخت بپرهیزید.
• تلاش کنید احساس متناسب با مفهوم شعر را در صدای خود نشان دهید.

برای مثال، هنگام خواندن یک شعر حماسی، می‌توانید از لحنی محکم‌تر و پرانرژی‌تر استفاده کنید. در مقابل، هنگام خواندن یک شعر عاشقانه یا غمگین، بهتر است لحن شما با فضای شعر هماهنگ باشد.

البته منظورم این نیست که هنگام صحبت کردن روزمره هم مانند شعرخوانی صحبت کنید. هدف این است که کنترل بیشتری بر صدای خود پیدا کنید و بتوانید متناسب با موقعیت، از لحن مناسب استفاده کنید.

نکته مهم: شعر را صرفاً برای تمام کردن ده بیت نخوانید. اگر احساس می‌کنید کلمه‌ای را نامفهوم ادا می‌کنید، همان بیت را چند بار تکرار کنید تا بتوانید آن را روان‌تر و واضح‌تر بخوانید.

تمرین سوم: هر روز عصر درباره یک تصویر داستان بنویسید

زمان پیشنهادی: ۱۰ دقیقه

یکی از مشکلات رایج هنگام صحبت کردن این است که ایده‌ای به ذهنمان نمی‌رسد یا نمی‌توانیم افکارمان را به شکل منظم بیان کنیم. گاهی موضوعی برای صحبت کردن داریم، اما نمی‌دانیم از کجا شروع کنیم و چگونه حرفمان را ادامه دهیم.

برای حل این مشکل، پیشنهاد می‌کنم هر روز عصر یک تصویر تصادفی انتخاب کنید و درباره آن یک داستان بیست‌خطی بنویسید.

این تمرین به شما کمک می‌کند دایره لغات خود را فعال‌تر کنید، ایده‌پردازی را تمرین کنید و برای بیان منظم افکار خود آمادگی بیشتری به دست آورید.

برای انجام این تمرین، لازم نیست نویسنده حرفه‌ای باشید. فقط کافی است از یک تصویر ساده شروع کنید و تلاش کنید درباره آن داستانی بسازید.

مراحل انجام تمرین:

• یک تصویر تصادفی از اینترنت، کتاب یا گالری گوشی خود انتخاب کنید.
• با دقت به جزئیات تصویر نگاه کنید.
• شخصیت‌ها، مکان، زمان و اتفاق احتمالی موجود در تصویر را در نظر بگیرید.
• یک داستان بیست‌خطی بنویسید که شروع، اتفاق اصلی و پایان مشخصی داشته باشد.
• تلاش کنید از واژه‌های متنوع استفاده کنید و اتفاقات را به ترتیب منطقی توضیح دهید.

برای مثال، فرض کنید تصویر یک مرد سالخورده را می‌بینید که روی نیمکت پارک نشسته است و به دوردست نگاه می‌کند.

می‌توانید از خودتان بپرسید این مرد چه کسی است؟ منتظر چه کسی است؟ چه اتفاقی در گذشته او افتاده است؟ چرا امروز به این پارک آمده است؟

با پاسخ دادن به این پرسش‌ها، ایده‌های مختلفی برای ساختن داستان پیدا می‌کنید.

برای اینکه تمرین شما نتیجه بهتری داشته باشد، سعی کنید هر روز موضوع متفاوتی انتخاب کنید. یک روز درباره یک اتفاق هیجان‌انگیز بنویسید، روز دیگر یک داستان طنز بسازید و روز بعد ماجرایی احساسی را روایت کنید.

این تنوع باعث می‌شود ذهن شما برای ساختن روایت‌های مختلف آماده‌تر شود.

نکته مهم: پس از نوشتن داستان، یک بار آن را با صدای بلند بخوانید. بررسی کنید آیا جمله‌ها روان هستند یا هنگام خواندن، مجبور می‌شوید مرتب مکث کنید و جمله‌ها را تغییر دهید.

تمرین چهارم: هر شب دو دقیقه مقابل دوربین بداهه‌گویی کنید

زمان پیشنهادی: ۵ دقیقه

به نظر من، یکی از مهم‌ترین بخش‌های تمرین فن بیان در خانه، صحبت کردن بدون آمادگی قبلی است. شما ممکن است اطلاعات زیادی داشته باشید و بتوانید متن‌های خوبی بنویسید؛ اما وقتی کسی ناگهان از شما سؤالی می‌پرسد، برای پیدا کردن کلمات مناسب دچار مشکل شوید.

اینجاست که تمرین بداهه‌گویی اهمیت پیدا می‌کند.

بداهه‌گویی یعنی بتوانید بدون آماده کردن متن از قبل، درباره یک موضوع صحبت کنید و افکار خود را به شکل قابل فهم بیان کنید.

برای تقویت این مهارت، هر شب یک کلمه تصادفی انتخاب کنید و به مدت دو دقیقه درباره آن مقابل دوربین سلفی گوشی خود صحبت کنید.

برای انجام این تمرین، مراحل زیر را دنبال کنید:

• یک کلمه تصادفی انتخاب کنید. برای مثال، دوستی، موفقیت، سفر، کتاب یا شجاعت.
• دوربین سلفی گوشی را روشن کنید و ضبط ویدئو را آغاز کنید.
• بدون نوشتن متن قبلی، به مدت دو دقیقه درباره کلمه انتخاب‌شده صحبت کنید.
• تلاش کنید موضوع را از چند زاویه مختلف بررسی کنید.
• اگر کلمه یا ایده‌ای به ذهنتان نرسید، چند ثانیه مکث کنید و دوباره ادامه دهید.
• پس از پایان تمرین، ویدئو را تماشا کنید و عملکرد خود را بررسی کنید.

برای مثال، اگر کلمه انتخابی شما موفقیت است، می‌توانید ابتدا تعریف خودتان از موفقیت را بیان کنید. سپس درباره عوامل مؤثر بر موفقیت، تجربه‌های شخصی یا اشتباهاتی که مانع پیشرفت افراد می‌شوند، صحبت کنید.

به این ترتیب، یک کلمه ساده می‌تواند نقطه شروع یک صحبت دو دقیقه‌ای باشد.

هنگام تماشای ویدئو به چه نکاتی توجه کنید؟

برای اینکه این تمرین به بهبود واقعی فن بیان شما کمک کند، صرفاً ویدئو را تماشا نکنید. عملکرد خود را با دقت بررسی کنید.

• وضوح بیان: آیا کلمات را واضح و کامل ادا می‌کنید؟
• سرعت صحبت کردن: آیا بیش از اندازه تند یا کند صحبت می‌کنید؟
• تکیه‌کلام‌ها: آیا مرتب از کلماتی مانند خب، یعنی، در واقع و به‌اصطلاح استفاده می‌کنید؟
• انسجام کلام: آیا صحبت‌های شما ترتیب مشخصی دارند یا مدام از موضوعی به موضوع دیگر می‌روید؟
• لحن و انرژی صدا: آیا صدای شما یکنواخت است یا می‌توانید با تغییر لحن، توجه مخاطب را حفظ کنید؟
• زبان بدن: آیا حالت چهره، نگاه و حرکات شما با صحبت‌هایتان هماهنگ هستند؟

در هر بار بررسی، فقط یک یا دو مورد را برای بهبود انتخاب کنید. برای مثال، اگر متوجه شدید بیش از اندازه از کلمه خب استفاده می‌کنید، در تمرین شب بعد تلاش کنید به‌جای تکرار این کلمه، مکث کوتاهی داشته باشید.

با این روش، هر تمرین به شما کمک می‌کند یک قدم به اجرای بهتر نزدیک شوید.

نکته مهم: در روزهای اول انتظار نداشته باشید بدون مکث و کاملاً روان صحبت کنید. هدف این نیست که از همان ابتدا بی‌نقص باشید؛ هدف این است که به‌تدریج توانایی صحبت کردن بدون آمادگی قبلی را تقویت کنید.

چطور این برنامه روزانه را به یک عادت تبدیل کنید؟

برای اینکه از این برنامه تقویت فن بیان در خانه نتیجه بگیرید، مهم است که آن را به شکل منظم ادامه دهید.

لازم نیست در روزهای اول همه تمرین‌ها را کاملاً بی‌نقص انجام دهید. بهتر است زمان مشخصی برای هر فعالیت در نظر بگیرید و به برنامه خود پایبند بمانید.

برای پیگیری بهتر، می‌توانید یک جدول ساده تهیه کنید و هر روز پس از انجام هر تمرین، مقابل آن علامت بزنید.

• صبح: مطالعه پنج صفحه کتاب
• ظهر: بلندخوانی ده بیت شعر
• عصر: نوشتن داستان بیست‌خطی
• شب: دو دقیقه بداهه‌گویی و تحلیل ویدئو

در پایان هر هفته، چند دقیقه وقت بگذارید و بررسی کنید کدام بخش برای شما دشوارتر بوده است. شاید هنگام شعرخوانی متوجه شوید تلفظ برخی کلمات برایتان سخت است. شاید هنگام بداهه‌گویی نتوانید ایده‌ها را به‌خوبی به هم مرتبط کنید.

این موارد را یادداشت کنید و در هفته بعد توجه بیشتری به آن‌ها داشته باشید.

اگر یک روز فرصت کافی نداشتید، به‌جای کنار گذاشتن کامل برنامه، نسخه کوتاه‌تری از تمرین‌ها را انجام دهید و روز بعد به روال معمول برگردید.

فراموش نکنید: پیشرفت در فن بیان به تمرین مستمر، توجه به نقاط ضعف و اصلاح تدریجی آن‌ها نیاز دارد. هرچه آگاهانه‌تر تمرین کنید، بهتر می‌توانید نقاط قوت و زمینه‌های قابل بهبود خود را بشناسید و مهارت‌های گفتاری‌تان را تقویت کنید.

بیشتر بخوانید : ۵ تمرین صدا برای جذاب‌تر صحبت کردن | تقویت لحن و اثرگذاری کلام

کلام پایانی مقاله

در پایان، می‌خواهم شما را به یادآوری یک نکته مهم دعوت کنم. برای تقویت فن بیان، دانستن تکنیک‌ها به‌تنهایی کافی نیست؛ باید آن‌ها را تمرین کنید و در زندگی واقعی به کار ببرید.

ممکن است در روزهای اول هنگام صحبت کردن مقابل دوربین مکث کنید، برای پیدا کردن کلمات مناسب به مشکل بخورید یا از شنیدن صدای ضبط‌شده خودتان احساس خوبی نداشته باشید. این اتفاق‌ها طبیعی هستند. مهم این است که به تمرین ادامه دهید و هر بار برای بهتر شدن، یک قدم بردارید.

به این جمله توجه کنید: (ما همان چیزی هستیم که پیوسته انجام می‌دهیم. پس برتری، یک عمل نیست؛ یک عادت است.)

این جمله از ویل دورانت، نویسنده و تاریخ‌نگار آمریکایی است که در کتاب ارسطو و فلسفه با الهام از اندیشه ارسطو بیان کرده است.

پس از همین امروز شروع کنید. پنج صفحه کتاب بخوانید، ده بیت شعر را بلندخوانی کنید، یک داستان بنویسید و دو دقیقه مقابل دوربین صحبت کنید. استمرار در همین تمرین‌های ساده می‌تواند به‌تدریج به شما کمک کند تا روان‌تر، شفاف‌تر و با اعتمادبه‌نفس بیشتری صحبت کنید.

به امید سخنور شدن شما (سینا آذرنیا)